Podróż na Południe

Nie będę ukrywał, że posmutniałem. Bo choć, oczywiście, informacji tej już od kilku dni się spodziewałem, to jednak – tak jak wielu – jakoś po cichu liczyłem, że może to jeszcze nie teraz... Jednak nie – choć ludzie tacy jak ona powinni żyć wiecznie, Mercedes Sosa zmarła przed kilkoma godzinami w Buenos Aires.

Czuję się tak jakbym stracił kogoś bardzo bliskiego. Bo w sumie Mercedes Sosa, jej piosenki i niepowtarzalny głos były mi bardzo bliskie. Z nimi uczyłem się hiszpańskiego, to dzięki nim zainteresowałem się bliżej poezją Pabla Nerudy... Zresztą link do jej strony internetowej znajduje się w bocznej szpalcie od samego początku istnienia tego bloga. „Najwspanialszy GŁOS Argentyny” – napisałem wówczas w opisie tego łącza. Niewykluczone, że dzisiaj napisałbym: Mercedes Sosa - najwspanialszy głos całej Latynoameryki. Po prostu.

Bo gdybym musiał wybrać jednego, ulubionego latynoamerykańskiego muzycznego artystę, to pewnie wybór padłby właśnie na Czarną, bo właśnie tak – La Negra – najczęściej nazywają ją jej fani. Zresztą wystarczy spojrzeć na moje muzyczne statystyki:

Nikt chyba nie zrobił tyle co ona dla popularyzacji południowo-amerykańskiego folkloru, to ona wprowadziła go „na salony”. Mercedes Sosa była jedną z prekursorek czerpania muzycznych inspiracji w tradycyjnych melodiach Indian i odważnego mieszania najróżniejszych gatunków – tanga z muzyką sakralną, rocka z folkiem, rytmów brazylijskich z argentyńskimi. Czyli modne dzisiaj fusion, z kilkudziesięcioletnią antycypacją.

O jej otwartości i muzycznej odwadze najlepiej chyba świadczy niekończąca się lista atrystów, których, w trakcie swej blisko 60-letniej muzycznej kariery, zaprosiła do wspólnych występów. Są wśród nich tak różni muzycy jak Shakira, Lila Downs, Julieta Venegas, Calle 13, Charly García, Fito Paéz, Caetano Veloso, Nana Mouskouri, Francis Cabrel, Luciano Pavarotti, Martha Argerich...

Śpiewane przez nią Todo cambia, Sobreviviendo, czy Gracias por la vida zna chyba każdy Latynos. I choć to nie Mercedes Sosa utwory te napisała, czy skomponowała, to właśnie dzięki jej interpretacji stały się one prawdziwymi hymnami. A skompowana przez Ariela Ramíreza Misa Criolla (Msza kreolska) już chyba nigdy nie doczeka się lepszego niż jej wykonania.

Długo się zastanawiałem jaki utwór wkleić do tej notki. Nic chyba jednak nie pasuje lepiej do dzisejszych okoliczności niż to – Si se calla el cantor (Gdy zamilknie pieśniarz):

Si se calla el cantor
(aut: Horacio Guarany)

Si se calla el cantor calla la vida
porque la vida misma es todo un canto.
Si se calla el cantor muere de espanto
la esperanza, la luz y la alegría.

Si se calla el cantor se quedan solos
los humildes gorriones de los diarios.
Los obreros del puerto se persignan,
quien habrá de luchar por sus salarios.

Qué ha de ser de la vida si el que canta,
no levanta su voz en las tribunas,
por el que sufre, por el que no hay
ninguna razón que lo condene a andar sin manta.

Si se calla el cantor muere la rosa,
de qué sirve la rosa sin el canto.
Debe el canto ser luz sobre los campos,
iluminando siempre a los de abajo.

Que no calle el cantor porque el silencio,
cobarde apaña la maldad que oprime.
No saben los cantores de agachadas,
no callarán jamás de frente al crimen.

Que se levanten todas las banderas,
cuando el cantor se plante con su grito,
que mil guitarras desangren en la noche,
una inmortal canción al infinito.

Si se calla el cantor... calla la vida.