Podróż na Południe

Wydarzenia w Iranie nie dają mi spokoju. Zresztą minionej nocy popełniłem już stosowną notkę na blogu Tierra Incógnita. I zabierałem się już nawet do napisania kilku słów o tym, czy można wytyczyć jakieś analogie między sytuacją Iranu i Wenezueli, państw których przywódcy, mimo oczywistych, kulturowych różnic, darzą się wzajemnym sympatią i wspierają w działaniach.

Notki takiej jednak nie napiszę. Wyjątkowo przetłumaczę cudzy tekst. Bo to co napisał właśnie dla argentyńskiego dziennika La Nación Moisés Naím, wenezuelski redaktor naczelny prestiżowego, amerykańskiego magazynu Foreign Policy, pokrywa się w dużej mierze z moimi spostrzeżeniami.

Dla znających hiszpański – oryginał jest tutaj.

Iran i Wenezuela nie mogły być państwami bardziej się różniącymi. Religijni szyici, codzienne modlitwy i prohibicja w jednym, karaibscy imprezowicze, salsa i dużo rumu w drugim. Zawoalowane Iranki z ubraniami, które wszystko zakrywają; Wenezuelki w bikini, które wszystko odkrywają. Iran jest republiką islamską, Wenezuela republiką boliwariańską.

Najwyższy irański lider jest duchownym, który nie lubi publicznych przemówień, lider Wenezueli ich nie zaprzestaje. I podczas gry perska cywilizacja jest jedną z najstarszych w ludzkości, historia Wenezueli jest ciut krótsza. Oba państwa nie powinny mieć nic wspólnego.

Ale mają. Podobieństwo jest takie, że doświadczenie wenezuelskie daje interesujące klucze do zrozumienia kryzysu w Iranie.

Zdjęcia z marszów opozycji w Teheranie (tłumne, pokojowe, bez wyraźnego przywódctwa i z udziałem ludzi w najróżniejszym wieku) są identyczne jak te z marszów do jakich regularnie dochdziłow w Caracas, zanim rząd i frustaracja je zdusiły. Słyszeć dezesperację w głosie irańskiej młodzieży, to słyszeć głos wenezuelskich studentów, którzy wypełnili polityczną pustkę stworzoną przez, w większości nieskuteczną, opozycję. A słuchać Mahmuda Ahmadinedżada mówiącego, że ci co protestują przeciw jego zwycięstwu, są „nic nie znaczącym kurzem”; jest jak słyszeć Cháveza nazywającego „obrzydliwcami i zdrajcami” miliony Wenezuelczyków, którzy na niego nie głosują.

Oglądać nagrania wideo z Basij, tymi islamskimi milicjami, strzelającymi bezkarnie do pokojowych manifestantów, to jak obejrzeć jeszcze raz wideo na którym milicje chawistów strzelają do bezbronnych sympatyków opozycji. Zdać sobie sprawę, że irański Trybunał Wyborczy jest dodatkiem do rządu, to przpomnieć sobie, że szef tego samego urzędu w Wenezueli został, w kilka dni po wyborach którzch uczciwość musiał poświadczyć, mianowany wiceprezydentem kraju.

Zarówno Chávez, jak i Ahmaninedżad doszli do władzy dzięki obietnicom walki z korupcją i nierównościami, oraz dzięki nadziei jaką te obietnice wzbudziły wśród najbiedniejszych. Tymczasem, zarówno w Wenezueli, jak i w Iranie, skala korupcji jest jedynie przewyższona przez bezkarność z jakiej cieszą się reżimowi skorumpowani. Obaj liderzy ułatwili akumulację bizantyjskiego bogactwa przez nowe elity.

I dzięki ropie obaj magą sobie pozwolić na ukrywanie, że zniszczyli gospodarki swoich krajów. Ich stopy inflacji są pośród najwyższych na świecie, a prezenty od Państwa oraz bezprodukcyjna praca w sektorze publicznym są jedyną szansą na przchody dla milionów Irańczyków i Wenezuelczyków.

Podobieństwa wykraczają jednak poza gospodarkę. Tak jak Ahmadinedżad popiera Hezbollah, tak Chávez wspiera FARC. Podcasz gdy Ahmadinedżad próbuje kontrolowań Liban, tak Chávez robi to samo z Boliwią. Obaj marzą aby stać się przywódcami regionalnego mocarstwa. Ahmadinedżad obiecuje zniknięcie Izraela i upadek Wielkiego Szatana. W Wenezueli, gdzie jeszcze niedawno antysemityzm nie był znany, profanuje się synagogi, a Chávez skarży się że mównica w ONZ, na której musiał wystąpić po Georgu Bushu, śmierdzi mu szatańską siarką.

Ze wszystkich podobieństw najbardziej zaskakującą jest obsesja obu reżimów aby sprawiać wrażenie demokratyczne, pluralistyczne i postępowe. Ale to nie jest łatwe, zwłaszcza że ich codzienna działalność jest aurorytatywna, klanowa i militarystyczna; aż 14. z 21, irańskich ministrów to członkowie Gwardii Rewolucyjnej, lub milicji Basij.

Lokalne rządy, państwowe firmu i setki publicznych urzędów są w rękach strażników rewolucji. To samo się dzieje w Wenezueli, gdzie militaryzacja Państwa jest podstawową charakterystyką i gdzie krewni oraz towarzsze broni Cháveza zdominowali kręgi władzy.

W obu krajach przy władzy są skłonne do stosowania przemocy. Tak w Iranie, jak i w Wenezueli, prorządowe milicje mają monopol na przemoc jako instrument polityczny. Ważne jest aby zdać sobie sprawę, że w Iranie i Wenezueli wybory nie oznaczają ewentualnej zmiany prezydenta. Oznaczają pretekst do oderwania od władzy tych, którzy postanowili że pozostaną przy niej na zawsze. Ale to nie jest łatwe. Nie jest łatwe w Wenezueli, i nie będzie w Iranie.

>Technorati tags: Wenezuela, Iran, polityka, społeczeństwo, Moisés Naím.
>Blogalaxia tags: Venezuela, Irán, política, sociedad, Moisés Naím.