Podróż na Południe

Pamiętacie tą ubiegłoroczną, niesamowicie spektakularną erupcję wulkaniczną w Chile? Wulkan Chaitén, który niespodziewanie przebudził się po 9. tysiącach lat drzemki? Pokrywając popiołem setki tysięcy kilometrów kwadratowych, także w sąsiedniej Argentynie? I zalewając błotem położone w sąsiedztwie miasteczko, także nazywające się Chaitén?

Chilijskie władze ewakuowały wówczas ponad 4 tysiące osób. I choć od tamtego czasu minęło już wiele miesięcy, to niewiele osób powróciło do swych domów, lub tego co z nich pozostało. Większość wciąż mieszka u rodzin, znajomych, bądź w udostępnionych przez władze lokalach zastępczych.

Oczywiście - z wiadomych względów - przesiedleni są zniecierpliwieni. Pozostawanie w takiej tymczasowości, niepewności jutra, braku własnego kąta, na pewno nie jest sytuacją komfortową. Tymczasem rząd w Santiago, jeszcze w trakcie ubiegłorocznej ewakuacji, obiecał pomoc wszystkim poszkodowanym, a zwłaszcza to że będą mogli wrócić do własnych domów.

To zniecierpliwienie, w ubiegłym tygodniu, połączyło się u niektórych przesiedlonych z wściekłością. Wkurzyło ich, paradoksalnie, potwierdzenie przez chilijskie władze, że wszyscy chaiteninos ponownie będą mieli własne domy. Problem w tym, że nie będą to te same domy.

Rząd w Santiago po zapoznaniu się z ekspertyzami naukowców z Universidad Católica i Universidad Austral stwierdził właśnie, że nie będzie odbudowywał zniszczonego Chaitén. Miasto zostanie zbudowane od nowa. W innym miejscu.

Eksperci nie wykluczają bowiem kolejnej erupcji wulkanu. I moża ona nastąpić znacznie wcześniej niż za kolejne 9 tysięcy lat. W tej sytuacji rząd nie chce brać na siebie odpowiedzialności i stwarzać warunków do powrotu w miejsce uznane przez wulkanologów za niebezpieczne. Sergio Galilea, intendent (odpowiednik naszego wojewody) regionu Los Lagos, w którym położony jest Chaitén, stawia sprawę jasno: „rząd nie będzie inwestował w miejsce, które uznane zostało za niebezpieczne. Mieszkańcy muszą zrozumieć, że przebywanie tam wiąże się zagrożeniem dla nich samych, ich dzieci, osób starszych i ich mienia.”

Ale niektórzy mieszkańcy tego nie rozumieją. Aktualny mer Chaitén (wybrany już po katastrofie, przez osoby przesiedlone), Pedro Vásquez, upiera się, że miasteczko powinno zostać odbudowane. „Wiemy, że Chaitén zostało częściowo zniszczone. Ale niektóre jego fragmenty wciąż są w bardzo dobrym stanie. To właśnie one powinny posłużyć za podstawę na której odrodzi się nasze miasto.” – argumentuje.

Strona rządowa twierdzi, że nikogo siłą ze starego Chaitén zabierać nie będzie. Że chętni mieszkańcy mogą oczywiście powrócić na swoją ziemię, do swoich domów i próbować zorganizować sobie życie na nowo. Ale nie mogą oni oczekiwać, że władze im w tym pomogą np. przywracając w dostawy energii elektracznej, czy pitnej wody do miasteczka.

Rząd w Santiago wyciągnie pomocną rękę z czekiem tylko do osób decydujących się na przeprowadzkę do nowego miasta, bądź chcących przenieść się w inny zupełnie zakątek Chile. Ci, którzy chcą pozostać pod niebezpiecznym wulkanem, na żadną pomoc liczyć nie mogą.

Lokalizacja nowego Chaitén ma zostać ogłoszona już w marcu. Rozważanych jest kilka miejsc. W odległości od 5 do kilkudziesięciu kilometrów od zniszczonego miasta. Władze podkreślaja, że nie chcą „zabijać Chaitén”, a jedynie miasto „relokalizować”. Nowe Chaitén, podobnie jak stare, także ma być portem. Władze obiecały także wybudowanie w jego pobliżu niewielkiego lotniska. I przypominają, że gdy nowe miasto ożyje to ponownie będzie siedzibą władz lokalnej prowincji (powiatu) Palena. Bo po ubiegłorocznej katastrofie przeniesiono ją tymczasowo do Futaleufú.

Większośc z ponad 4 tysięcy osób ewekuowanych w ubiegłym roku z Chaitén już zadeklarowała chęć mieszkania w mieście, które ma powstać. Niewielka, ale głośna grupa, zapowiada że nie porzuci ojcowizny, inni – obrażeni na władze w Santiago – twierdzą, że się skoro rząd „postawił krzyżyk na ich mieście” to się przeprowadzą, ale do sąsiedniej Argentyny. Bo przez Chile czują się zdradzeni.

Kto ma rację?