Podróż na Południe

12 stycznia zadawałem retoryczne pytanie, kto ma rację w sporze między władzami Chile, a częścią mieszkańców Chaitén – niewielkielkiego, mocno południowego miasteczka, które w ubiegłym roku zostało w dużej części zniszczone przez wulkan o tej samej nazwie.

Przypomnę – rząd w Santiago podjął niedawno decyzję, że miasteczka Chaitén odbudowywać nie będzie. Że zamiast inwestować w miejsce uznane przez sejsmologów i wulkanologów za nadal potencjalnie niebezpiecznie, woli wybudować zupełnie nowe miasto – nienarażone bezpośrednio na kaprysy bulgoczącego krateru.

Pewna część przesiedlonych podczas ubiegłorocznego kataklizmu mieszkańców Chaitén zareagowała na to oburzeniem. Uznali, że centralne władze ich zdradziły i że nie ma powodu aby opuszczać miasto, w którym mieszkali tyle lat, a często wręcz się w nim urodzili, czy nawet pochowali tam swych rodziców i dziadków. Twierdzą, że „ich wulkan”, w cieniu którego wychowali się i żyli przez tyle lat, krzywdy im nie zrobi. Argumentują, że choć część ich miasta została rzeczywiście zniszczona, to jednak większość zabudowań nadal stoi i jest nietknięta.

W ostatnich miesiącach ok. 30 mieszkańców, wbrew rządowemu zakazowi i braku bieżącej wody, czy elektryczności, wróciło do Chaitén. Kolejne 200 wytoczyło władzom Chile procesy o arbitralne wywłaszczanie i zmuszanie do przeprowadzki. „My chcemy wrócić do NASZYCH domów” – można było przeczytać na transparentach podczas kilku manifestacji.

Z pomocą rządowi niespodziewanie ruszyła natura. Choć w sumie nie tak niespodziewanie, bo wulkanolodzy ostrzegali, że tak się stanie. Najpierw wulkan Chaitén zaczął intensywnie dymić:

fot: NASA’s Earth Observatory

Po czym, 19 lutego, doszło do kolejnej spektakularnej eksplozji, w trakcie której zawaliła się część krateru. Słup popiołów w rekordowym momencie sięgał prawie 10 km wysokości i spadły one w promieniu ponad 150 kilometrów.

Część z tych 30. zbuntowanych neoosadników natychmiast poprosiła o powtórną ewakuację. Kilku jednak zostało.

W tym tygodniu rząd w Santiago zdecydował się na nową lokalizację Chaitén. Nuevo Chaitén, czyli Nowe Chaitén wybudowane ma zostać 10 kilometrów na północ od zniszczonego miasta, tam gdzie dotychczas znajdowała się niewielka osada Santa Bárbara. Miejsce to od wulkanu odgradza pasmo wzgórz, więc nie ma niebezpieczeństwa iż dotrą tam potoki lawy, czy wulkanicznego błota. Jest oczywiście zagrożenie sejsmiczne, ale takowe występuje niemal w całym Chile.

Większość wysiedlonych mieszkańców Chaitén na informację tą zareagowała z ulgą. Pedro Vásquez, mer Chaitén - jeszcze niedawno przeciwny relokalizacji - nie krył satysfakcji z faktu, że przeprowadzka nie będzie daleka. „10 km to nie tak dużo, myślę że będziemy nadal czuć się jak u siebie” – stwierdził.

Władze zapewniają, że pierwsi mieszkańcy będą mogli się wprowadzić do Nuevo Chaitén już za trzy miesiące. Mimo to wciąż są tacy, którzy odgrażają się, że swych dotychczasowych domów nie opuszczą i nigdzie przeprowadzać się nie będą...

Zastanawiam się co motywuje do takiego zachowania? Czy rzeczywiście miłość do „ojcowizny”, przywiązanie do domu, który być może się samemu wybudowało? Pryncypialny bunt wobec władzy? A może strach przed nowym, nieznanym? Ale w takim razie jak to się dzieje, że taki lęk nie jest silniejszy od obawy przed wulkanem? Który wprawdzie nikogo nie zabił, ale zniszczył sporo dobytków i – jak twierdzą naukowcy – jest ciągłym zagrożeniem.

Zastanawia mnie też rola Państwa. Jak daleko sięgają granice jego odpowiedzialności za obywateli? Jak bardzo może ono ingerować w nasze życia w trosce o nasze bezpieczeństwo? I wogóle czy powinno to robić? Póki co, władze w Santiago obiecują, że siłą nikogo ze starego Chaitén nie wyrzucą. Jednak nie brakuje polityków, którzy twierdzą, że w takim razie ci zbuntowani mieszkańcy nie powinni oczekiwać od Państwa najmniejszej pomocy w przypadku przyszłych zagrożeń. Włącznie z tym, że powinno się ich pozbawić prawa do bezpłatnej ewakuacji. I – przyznaję – w pewnym stopniu podzielam takie stanowisko. Chcesz ryzykować? Ok, ale ponoś tego konsekwencje. Co jednak zrobić, jeśli wśród tych zbuntowanych są np. rodzice z małymi dziećmi? Czy Pańtwo nie powinno wówczas interweniować? Nawet siłą? Co o tym myślicie?

A może jest wśród Was ktoś kto ma za sobą przymusową ewakuację i zechce podzielić się wspomnieniami? Zapraszam...