Podróż na Południe

Jestem katolikiem. I umiarkowanym antyklerykałem. Państwo i Kościół to dla mnie dwie zupełnie różne sprawy, które nie powinny za bardzo się przenikać. Z wiarą jest jak z seksem - to prywatna sprawa każdego z nas, nie należy się jej wstydzić, ale też nie powinno się z nią publicznie obnosić.

Wiara i Kościół to też nie to samo. Kościół to organizacja, którą tworzą ludzie i która siłą rzeczy popełnia ludzkie błędy. Krytykowanie Kościoła jest więc wskazane, bo to przecież wytykanie potknięć i słabości pozwala uniknąć tychże w przyszłości. Krytyka może dosięgać samego Papieża, choćby był on Polakiem. Obcy jest mi tak częsty w naszym kraju bezkrytyczny kult Jana Pawła II, który nie dopuszcza powiedzenia o nim złego słowa. „Bo był Polakiem, bo pomógł wyjść nam z komunizmu, bo był Święty...”

Nie mam wątpliwości, że nasz Papież był wielkim człowiekiem, a nawet Człowiekiem. Był wielkim Polakiem, był wielkim Ojcem Świętym. Wywarł wyraźnie piętno na świecie końca XX wieku. Bez dwóch zdań. Ale nie był nieomylny. Wiele jego decyzji, postaw było bardzo dyskusyjnych. Można i trzeba o tym mówić. Trzeba jednak wiedzieć o czym się mówi. Krytyka wymaga wiedzy.

Z duża satysfakcją przeczytałem niedawny tekst Adama Leszczyńskiego w Gazecie. Niewygodny, ale jak ważny. Dla mnie też stanowisko Kościoła wobec epidemii AIDS jest niezrozumiałe. Znam dogmatyczne argumenty jej zwolenników, widziałem jednak tragedię i spustoszenie wywoływane przez tą chorobę. Spotkałem też katolickich księży rozdających prezerwatywy w Brazylii. Czyli nawet wewnątrz Kościoła trwa dyskusja i nic nie jest czarno-białe. I Adam Leszczyński o tym wspomina. Chwała mu za to. Krytyka, aby była wiarygodna, musi być wyważona. Zyskuje wówczas na sile.

Gorzej jest jak za krytykę zabierają się osoby nie mające najwyraźniej najmniejszego pojęcia o tym, o czym mówią. Pół biedy jeśli to robi to pan Heniek pod budką z piwem, tłumacząc np. Zenkowi, że najlepsze wina świata produkują w Zielonej Górze, a te francuskie są do kitu, bo nie są słodkie. Robi się źle, jeśli podobnego kalibru bzdury wygaduje polityk, tytułujący się w dodatku profesorem i wybrany do Sejmu RP. Bo wtedy niestety może się zdarzyć, że głupota za pośrednictwem mediów trafi do mas. A te, przynajmniej w części, bzdurę tą zaasymilują.

Nie odbieram więc pani Joannie Senyszyn, bo to do niej piję, prawa do krytykowania Kościoła i Jana Pawła II. Ale niech nie wygaduje przy tym andronów, niech nie tworzy nowej historii. Nawet jeśli miałaby to być historia państw tak od Polski odległych jak Chile.

Naprawdę załamałem się, gdy zobaczyłem i usłyszałem to:

Nie wiem, czy trójmiejska pani poseł kiedykolwiek była w Ameryce Południowej. Pewnie tak, bo posłowie po świecie jeżdżą. I w sumie dobrze bo podróże przecież kształcą. Ale niestety, jak widać, nie wszystkich.

Papa Polaco, czyli Jan Paweł II był w mocno katolickiej Ameryce Łacińskiej szczególnie lubiony. I nie tylko dlatego, że ją wielokrotnie odwiedzał. Także dlatego, że Kościół za jego pontyfikatu zbliżył się do ludzi. Otworzył na ich problemy. Kościół, jego misjonarze, nie tylko krzewili wiarę. Często też po prostu pomagali.

Nie brakuje oczywiście krytyków Jana Pawła II, którzy - gdy mówią o wpływie jego pontyfikatu na Amerykę Łacińską - ograniczają się do stwierdzenia, że walczył on z tzw. Teologią Wyzwolenia – silnie lewicowym i popularnym na tym kontynencie nurcie w Kościele. Przemilczają jednak fakt, że gdy Jan Paweł II, w 1979 roku, rzeczywiście mówił podczas pielgrzymki do Meksyku, o tym iż koncepcja Chrystusa jako pierwowzoru rewolucjonisty i wywrotowca jest sprzeczna z naukami Kościoła, niektórzy księża w regionie walczyli z karabinami w rękach i podkładali bomby.

Papieska krytyka lewicowej Teologii Wyzwolenia w żadnym wypadku nie oznaczała bezwarunkowego poparcia dla prawicy. Gdyby nasz Papa Polaco był rzeczywiście prawicowcem, to nie ordynowałby na biskupów w wielu latynoskich krajach duchownych o jawnie lewicowych sympatiach. Jak chociażby Fernando Lugo, który niedawno zrzucił habit i wybrany został pierwszym od dekad lewicowym prezydentem Paragwaju. Lugo sam mówi, że swą polityczną karierę zawdzięcza naszemu Papieżowi. To Jan Paweł II, w 1994 roku powierzył mu diecezję San Pedro. I tolerował, że pod kierownictwem Lugo lokalny Kościół pomagał tworzyć związki zawodowe, dokarmiał dzieci, udzielał biednym nieoprocentowanych pożyczek na zakładanie mikroprzedsiębiorstw, etc.

W Chile nie było inaczej. Wbrew temu co twierdzi pani Senyszyn Papież wcale nie popierał Pinocheta. Przeciwnie, to kościelna i aktywnie wspierana przez Watykan Vicaría de la Solidaridad udzielała medycznej i prawnej pomocy ofiarom reżimu generała. To właśnie ona zgromadziła najbogatszą dokumentację popełnianych wówczas zbrodni. To prawnicy zatrudniani przez chilijski Kościół zbierali dowody bezprawnych egzekucji i tortur dokonywanych przez ludzi generała. To biskup Sergio Valech, za zgodą i z poparciem Jana Pawła II, kierował pracami Narodowej Komisji ds. Więźniów Politycznych i Tortur, która – po oddaniu władzy przez Pinocheta – przygotowała najpełniejszy dotąd dokument o łamaniu praw człowieka w trakcie wojskowego reżimu.

Senyszyn ma za złe Papieżowi, że „obściskiwał się z Pinochetem”. Dziwne, że mu nie wytyka obściskiwania się z Jaruzelskim. Bo spotkania z obydwoma generałami miały dokładnie ten sam charakter: protokolarnych kontaktów i rozmów głowy Kościoła Katolickiego z przywódcą odwiedzanego kraju.

Gdyby zamiast skrzeczeć opowiadać podobne bzdury polska posłanka zadała sobie trud porozmawiania z Chilijczykami, którzy byli wówczas w opozycji, to na pewno dowiedziałaby się, że dla wielu z nich to właśnie wizyta naszego Papieża była przełomowym momentem w chilijskiej walce o powrót demokracji. To podczas tej pielgrzymki masy Chilijczyków po raz pierwszy odważyły się wyjść na ulice i demonstrować przeciw Pinochetowi.

„Jan Paweł II był niezmordowanym bojownikiem o pokój, wolność, godność i prawa człowieka. Stał się częścią naszej pamięci, jego słowa były i będą inspiracją do budowania lepszego Chile i bardziej pokojowego świata” – to słowa nie żadnego chilijskiego katoprawicowca, ale byłego prezydenta tego kraju -socjalisty Ricardo Lagosa – na wieść o śmierci polskiego Papieża.

No ale pani ekonomistka Senyszyn wie najwyraźniej lepiej. Więcej wie o Chile niż przywódca tego kraju, niż chilijscy historycy i socjologowie, którzy wielokrotnie analizowali wszystkie papieskie słowa i gesty podczas jego wizyty w Santiago. I którzy twierdzą, że tak jak Polska miała papieskie „Nie lękajcie się”, tak Chile miało „Biedni nie mogą czekać”. Słowa te, wypowiedziane na wielkiej mszy polowej w chilijskiej stolicy, zostały odebrane jako jednoznaczna krytyka rządów Pinocheta, który wpędził 40 proc. społeczeństwa w skrajne ubóstwo. Słowa te stały się później, pani poseł Senyszyn, sztandarem chilijskiej opozycji.

Naprawdę, zanim następnym razem zechce pani wydać jakiś sąd na najwyraźniej zupełnie pani nieznany temat, to niech pani trochę poczyta, popyta. Nie muszą to być nawet, żadne opasłe, obcojęzyczne publikacje. Bo o wpływie Jana Pawła II na chilijską historię pisały także polskie media.

PS. Jeśli rzeczywiście chce pani dopiec Watykanowi za przychylność dyktatorom, to polecam historię Argentyny. Tam rzeczywiście, w przeciwieństwie do Chile, Kościół sprzyjał generałom.