Podróż na Południe

O tym, że kolumbijskiej armii udało się w minionym tygodniu uwolnić więzioną przez ponad 6 lat Ingrid Betancourt, nie muszę już chyba pisać. Wydarzenie to było szeroko relacjonowane przez wszystkie chyba media świata.

Akcja kolumbijskiej armii była tak perfekcyjna, jakby zaplanowali ją najlepsi scenarzyści z Holywood – Betancourt i 14 innych zakładników uwolniono bez ani jednego wystrzału, bez użycia przemocy. Po prostu zinfiltrowany wcześniej przez kolumbijski wywiad wojskowy, przetrzymujący zakładników oddział FARC był przekonany, że przekazuje ich innej partyzanckiej grupie, która – jak sądzili - miała jeńców doprowadzić na spotkanie z Alfonso Cano, nowym szefem FARC. Tak też zresztą myśleli sami zakładnicy, którzy o tym że są w rękach kolumbijskiej armii, czyli że są wolni, dowiedzieli się dopiero na pokładzie wojskowego śmigłowca, który – jak sądzili– miał być udostępniony, jak to już wiele razy bywało, przez państwa mediujące w kolumbijskim konflikcie.

Utrata aż 15 zakładników, w tym - oprócz słynnej Betancourt, nie mniej cennej trójki Amerykanów – cywilnych pracowników waszyngtońskiego Ministerstwa Obrony, jest dla FARC kolejnym potężnym ciosem. Ciosem, który – zadaniem wielu ekspertów – może już tylko przyspieszyć definitywny koniec ponad 40-letniej historii tej lewicowej, kolumbijskiej partyzantki. Jest to też kolejny dowód na to, że wielokrotnie krytykowana i na pewno bardzo kontrowersyjna, nieustępliwa polityka kolumbijskiego prezydenta Alvaro Uribe wobec FARC, zaczyna przynosić rezultaty.

Kluczowe, w walce kolumbijskiego rządu z FARC, były minione dwa lata. FARCowcy otrzymali w ich trakcie tak dużo ciosów, ponieśli tyle porażek, jak nigdy wcześniej. Krótkie przypomnienie:

• 17 luty 2006 – podczas zbrojnego starcia z oddziałami kolumbijskiej armii ginie Giovanny David Santamaría, pseudonimy „Popeye” i „Rubén”, który odpowiedzialny był m.in. za porwanie i egzekucję gubernatora stanu Antioquia i byłego minstra obrony Gilberto Echeverriego Mejía.
• 15 czerwiec 2007 – w kolejnym starciu z armią ginie Milton Sierra („Jota Jota”), dowódca tzw. Miejskiego frontu FARC „Manuel Cepeda”, który od lat terroryzował część miasta Cali i był m.in. odpowiedzialny za porwanie i egzekucję 12 lokalnych deputowanych.
• 1 wrzesień 2007 – w walce z armią ginie Tomás Medina Caracas („El Negro Acacio”) – osoba niesłychanie dla kolumbijskich guerilleros ważna, gdyż nie tylko kierująca tzw. 16 frontem FARC, ale przede wszystkim, odpowiedzialna za produkcję i sprzedaż przez FARC kokainy, która jest podstawowym źródłem dochodów tej organizacji.
• 25 październik 2007 – kolejna potyczka z kolumbijską armią rządową i kolejne dotkliwe straty FARC: wraz z 19. innymi towarzyszami broni ginie Gustavo Rueda Díaz („Martrín Caballero”), szef FARC na karaibskim wybrzeżu Kolumbii, który m.in. porwał i przez 6 lat przetrzymywał Fernando Araújo, obecnego szefa kolumbijskiej dyplomacji. Gustavo Rueda Díaz był także podejrzewany o próbę przeprowadzenie zamachu na amerykańskiego prezydenta Billa Clintona, gdy ten – w 2000 roku – odwiedzał Kolumbię.
• 1 marzec 2008 – podczas ataku kolumbijskiej armii na znajdujące się na terytorium Ekwadoru obozowisko FARC ginie 26 osób, w tym Luis Edgar Devia („Raúl Reyes”) – numer dwa w FARC, uważany za „szefa dyplomacji” partyzantów i ich rzecznika prasowego.
• 7 marzec 2008 – Manuel Jesús Muñoz („Ivan Ríos”) – członek ścisłego dowództwa FARC zostaje zamordowany przez swego osobistego ochroniarza, Pedro Pablo Montoyę Cortésa („Rojas”), który z osobistym komputerem swego szefa i jego odciętą dłonią (aby udowodnić jego śmierć) oddaje się w ręce rządowej armii.
• 26 marzec 2008 – najstrszy guerillero świata, czyli Pedro Antonio Marín („Tirofijo”, „Manuel Marulanda”) – założyciej FARC i naczelny dowódca tej organizacji, umiera w niewyjaśnionych do końca okolicznościach (prawdopodobnie na zawał serca). Miał 78 lat.
• 18 maj 2008 – Nelly Ávila Morena („Karina”), szef 47. frontu FARC i jedyna w historii tej organizacji kobieta na wysokim, dowódczym stanowisku... dezerteruje i oddaje się w ręce rządowej armii.
• 2 lipiec 2008 – kolumbijska armia uwalnia, bez najmniejszej walki, 15. najcenniejszych zakładników FARC. Wśród uwolnionych są m.in.: była kandydatka do kolumbijskiej prezydentury Ingrid Betancourt, porwana 23 lutego 2002 roku; Thomas Howes, Keith Stansell i Marc Gonsalves – amerykańscy doradcy kolumbijskiej armii, porwani w marcu 2003 roku.

Jak to często bywa – do sukcesu pretenduje wielu ojców. We Francji, która ze względu na podwójne, francusko-kolumbijskie, obywatelstwo Ingrid Betancourt ,sprawę zakładników FARC interesowała się w sposób szczególny, prezydent Sarkozy puszy się i pręży jakby co najmniej osobiście odbijał uwięzionych. Także w Waszyngtonie politycy sobie na wzajem gratulują i informują, że o przygotowaniach do akcji wiedzieli i Kolumbijczyków w niej wspierali. Nawet w Izraelu pojawiły się głosy, że kolumbijska armia korzystała z doświadczeń Mossadu. Niektórzy twierdzą nawet, że militarny sukces to tylko zasłona dymna, a Kolumbijczycy, przy finansowej pomocy USA, zakładników po prostu wykupili od lokalnego dowódcy. Za 20 milionów dolarów i immunitet.

Szef kolumbijskiej armii, Fredy Padilla de León, dał jednak publiczne słowo honoru, że żadnego okupu nie zapłacono. „Ani centa” – stwierdził. I dodał, że gdyby rzeczywiście zapłacono FARCowcom, to na pewno podane zostałoby to do publicznej wiadomości. „Wiadomość, że któryś z dowódców zainkasował taką sumę pieniędzy wywołałaby w szeregach guerilleros potężne kontrowersje i napięcia. I na pewno zadziałałaby demobilizująco. Ale tak się nie stało. Nikt nie dostał ani grosza.” – twierdzi Padilla de León.

Sama Betancourt, która obecnie przebywa już ze swoimi dziećmi we Francji, stwierdziła że mimo tego bolesnego doświadczenia, mimo że prawie w niewoli nie umarła z powodu licznych chorób z którymi się zmagała, nie zamierza zrezygnować z polityki. I zamierza wystartować w najbliższych wyborach prezydenckich w Kolumbii.

Wcześniej jednak może ją spotkać inny zaszczyt. Grupa włoskich parlamentarzystów zaproponowała, aby zgłosić Francuzo-Kolumbijkę do pokojowej nagrody Nobla. Pomysł natychmiast poparła chilijska prezydent Michelle Bachelet, oraz organizacje pozarządowe walczące o uwolnienie zakładników różnych grup zbrojnych na świecie. Ich zdaniem Betancourt, jak mało kto, przyczyniła się do popularyzacji bolesnego problemu cywilnych zakładników w sytuacjach konfliktowych. Sama Ingrid Betancourt mówi, oczywiście, że na żadną nagrodę nie zasługuje.