Podróż na Południe

Wiecie jak wygląda latarnik karaibski? Ja do niedawna nie miałem pojęcia. Tzn. wiedziałem jak wygląda, ale nie miałem pojęcia, że tak właśnie się nazywa. Bo latarnik karaibski, wbrew nazwie, nie ma nic a nic wspólnego z bohaterem noweli Henryka Sienkiewicza. Latarnik karaibski, po łacinie zwie się Priacanthus arenatus i jest rybą. Ładną rybą. Po usmażeniu wygląda ona tak:

Nie pytajcie się mnie, dlaczego ten latarnik jest zwany latarnikiem. Zresztą jego hiszpańskie nazwy są nie mniej enigmatyczne. W Ameryce Łacińskiej, Hiszpanii i na Karaibach ryba ta nosi aż kilkanaście różnych nazw. W Wenezueli i w Hiszpanii zwie się ją najczęściej Catalana, czyli Katalonka. Ale nie tylko, bo w niektótrych regionach Hiszpanii mówi się na nią także Alfonsón i Catalucia. Na Dominikanie to z kolei najczęściej Alunado. Na Kubie, w Nikaragui i Portoryko to Catalufa. Choć niektórzy Kubańczycy mówią też na nią Comico, bądź Toro. Wszystko to, to oczywiście zwyczajowe wyrażenia używane w portach, sklepach rybnych, targach, kuchniach i restauracjach. Bo hiszpańskojęzyczny ichtiolog, bez względu z jakiego kraju pochodzi, powinien użyć zupełnie innej nazwy: Ojona colorada (kto spróbuje przetłumaczyć na polski Ojona? Oczata?), bądź... Majarra ojona.

Jeszcze ciekawiej jest w Brazylii, gdzie – w zależności od regionu – przybiera ona nazwy Imperador, Mirassol, Figueira, Olhão (Oczaty?), Olho-de-boi (Bycze oko), Olho-de-cão (Psie oko), Olho-de-vidro (Szklane oko) lub Olho-de-diabo (Diabelskie oko). W Portugalii i portugalskojęzycznej Afryce to Fura-vasos.

W sumie najbardziej logiczni są tym razem anglojęzyczni. Bo dla nich to przede wszystkim Common bigeye. Wielkook zwyczajny - sympatcznie.

Wielkookiego latarnika o psich oczach przyrządzać można na jeszcze więcej sposobów niż posiada on imion. Najprostszy i wcale nie taki zły, to oczywiście to oczywiście usmażenie na patelni, tak jak to uczyniono z osobnikiem na powyższym zdjęciu. Ale jeśli spędzanie czasu w kuchni i pichcenie piękniejszych i bardziej złożonych potraw sprawia Wam przyjemność, to służe dwoma bardziej skomplikowanymi przepisami. Które oczywiście można zaadaptować do innych, dostępnych w Polsce ryb morskich.

Panie i panowie – oto latarnik karaibski w cytrynach! Zakładam że jeść będziemy we dwoje, więc

• ryby będą dwie. Każda z nich do pół kilograma wagi. Poza tym potrzebujemy:
  
• 6 cytryn
• kilkanaście ziaren pieprzu (najlepiej kolorowych – czarnego, białego i czerwonego)
• dużą łyżkę cukru
• liście tymianku
• oliwę z oliwek
• słodką suszoną, mieloną paprykę
• oraz pieprz z młynka i sól.

Do kucharzenia zabieramy się... na miesiąc przed jedzeniem. Wtedy zaczynamy przygotowywać cytrynowy confit. Cytryny energicznie szorujemy szczoteczką pod gorącą bierzącą wodą, po czym wycieramy do sucha i kroimy w plastry. Oczywiście ze skórką. Plasterki wkładamy do wcześniej wyparzonego szklanego naczynia (może być nim spory słoik), posypujemy czubatą, dużą łyżką cukru, wrzucamy liście tymianku, zgniecione albo bardzo grubo zmielone ziarna pieprzu (w sumie niezbyt czubata łyżeczka do herbaty), mieszamy i zalewamy oliwą. Tak aby wszystko było nią przykryte. Następnie naczynie zamykamy i odstawiamy w ciemne miejsce. Na miesiąc. Niech się maceruje.

Po miesiącu kupujemy w końcu ryby. Patroszymy je, usuwamy łuski i nacieramy od środka i zewnątrz solą, pieprzem i papryką. Następnie bierzemy żarodporne płaskie naczynie, albo metalową brytwanę, wykładamy dno cytrynami z naszego słoika, kładziemy na nie ryby i przykrywamy reszą cytryn. Piekarnik rozgrzewamy do 220 stopni i wkładamy tam nasze dzieło. Po 20 minutach jest gotowe. Palce lizać.

Jeśli kogoś nie przekonuje ryba w cytrynach, albo chce zjeść szybciej niż za miesiąc, to proszę – druga wersja: latarnik karaibski w pomarańczach. Potrzebujemy:

• dwóch ryb
• dwóch pomarańczy
• 1 dl śmietany (35 proc.)
• cztery gałązki trybulki, bądź naci pietruszki
• 70 gram masła
• łyżkę oleju
• oraz pieprz i sól.

Jedną pomarańczę dokładnie myjemy szczoteczką pod gorącą, bierzącą wodą i suszymy. Obieramy skórkę, a następnie tniemy ją drobniutko. Tak abyśmy mieli kawałki formatu zapałki. Te nasze pomarańczowe zapałki wkładamy w sitko i w tym sitku zanurzamy na minutę w ganrnku z wrzącą wodą. Po wyjęciu w wrzątku studzimy pod bierzącą zimną wodą, a następnie odstawiamy sitko. Niech ocieknie. My w tym czasie musimy wycisnąć sok z obranej pomarańczy. A następnie obrać drugą pomarańczę i pokroić ją w plastry. Trybulkę bądź pietruszkę siekamy i mieszamy z masłem. Tym masłem chojnie smarujemy od środka wypatroszone i pozbawione łusek ryby. Piekarnik nagrzewamy do 200 stopni. Otwarte płaskie naczynie w którym będziemy piec latarników smarujemy oliwą, posypujemy tymi skórkami pomarańczowymi, a na nie kładziemy plastry pomarańczy. Na plastrach pomarańczy lądują ryby, polewamy je sokiem, smarujemy resztką masła z trybulką, oraz solimy i pieprzymy zgodnie z upodobaniami. Po czym do piekarnika na ok. 15 minut. Z tym że po 7 minutach obracamy ryby.

Po wyjęciu z piekarnika latarników przekładamy na talerze, a naczynie w którym je piekliśmy stawiamy na kuchence. Podgrzewamy, wlewamy doń śmietanę, mieszamy, doprawić możemy bulionem. I mamy sos do ryb. Śmietanowo-pomarańczowy. Wszystko można dostroić kawałkami pomarańczy. I znowu palce lizać...

Latarników podawać można, tak jak na zdjęciu powyżej, z ryżem i smażonymi bananami. Jak się je przyrządza wytłumaczyły kiedyś Papryczki . A ja kiedyś opisywałem zamieszanie jakie jest z nazwami bananów w hiszpańskim. Nie mniejsze niż z latarnikiem.

Mimo lingwistycznych rozterek wszystko smakuje wspaniale. Oto dowód:

I z góry uprzedzam pytania – tak, rzeczywiście, oczy latarnika też można zjadać. Są smaczne.

P.S.: Jeszcze jedna językowa ciekawostka. Banalna dla tych, którzy hiszpański już znają, ale pewnie dość zaskakująca dla tych, którzy z językiem tym kontaktu nie mieli. Otóż po hiszpańsku ryba w wodzie i ryba na talerzu noszą dwie różne nazwy. Ta jeszcze pływająca to pez, a ta martwa na targu, czy na talerzu to pescado, czyli dokładnie tłumacząc „złowiony”. Zasada ta obowiązuje i w Hiszpanii i w Ameryce Łacińskiej. Wyjątków od niej nie ma. Nie mówi się: Zjemy rybę? Zawsze będzie to: Zjemy złowionego?