Podróż na Południe

A właściwie nie pod toporem, lecz pod spalinową piłą łańcuchową, bo tego narzędzia najczęściej używa się do wycinania „zielonych płuc Ziemi”, największego lasu tropikalnego naszej planety, czyli Puszczy Amazońskiej.

Brazylijski Narodowy Instytut Badań Kosmicznych (INPE), który od kilku lat dzięki satelitom dokładnie obserwuje Amazonię, opublikował właśnie dość zatrważające dane: po kilku latach spadku tempa w wyrzynaniu puszczy (czym bardzo się chełpił rząd Luli), drwale ponownie ostro ruszyli do roboty: między sierpniem a grudniem ubiegłego roku powierzchnia wycinanego lasu wzrosła z 245 do 945 km² miesięcznie. W sumie w pięciu ostatnich miesiącach ubiegłego roku obalono co najmniej 3235 km² Amazonii. „Co najmniej”, bo w rzeczywistości wyrżnięta powierzchnia ta jest prawdopodobnie ponad dwa razy większa. Tak twierdzą pozarządowe organizacje ekologiczne i potwierdzają to eksperci z INPE.

Te 3235 km² to wynik uzyskany dzięki sytemowi satelitarnemu DETER (Detecção do Desmatamento em Tempo Real), który wprawdzie pozwala na natychmiastową analizę danych (Tempo Real to czas rzeczywisty), ale wykorzystuje obrazy satelitarne o relatywnie niskiej rozdzielczości. Mówiąc konkretnie DETER nie jest w stanie dostrzec wycinki mniejszej niż 25 hektarów. O czym wie wielu nielegalnych karczowników, którzy jednorazowo odbierają dżungli właśnie ciut mniejsze tereny.

Brazylia dysponuje wprawdzie także dokładniejszym systemem PRODES, który jest w stanie zauważyć już nawet poletka 20 metrów na 20 metrów, ale jest znacznie powolniejszy. Zaprojektowano go aby móc porównywać sytuację tylko raz do roku. Naukowcy z INPE, zatrwożeni ostatnimi wynikami z DETER wysupłali jednak z PRODESa częściowe dane za ostatnie 5 miesięcy ubiegłego roku. I wynika z niego, że ubyło nie 3235 lecz 7000 km² tropikalnego lasu. Z racji że dane z PRODES są niekompletne INPE zastrzega, że margines błędu to 1400 km². Ale ten margines działa w dwie strony – przypomina Dalton de Morrison Valeriano, jeden z szefów programów satelitarnego monitorowania Amazonii.

7000 tysięcy km² obalonego lasu w pięć miesięcy to bardzo dużo – to niemal jak połowa województwa małopolskiego. Wyobraźcie sobie, że na początku sierpnia był tam jeszcze gęsty tropikalny las, a teraz jest goła ziemia...

Stan Amazonii w 2004 roku. Na żółto zaznaczone obszary wykarczowane.

Brazylijska minister środowiska naturalnego, charyzmatyczna Marina Silva, widząc dane opublikowane przez INPE musiała złapać się za głowę. W przeciwieństwie do wielu skompromitowanych i skorumpowanych brazylijskich polityków jest ona prawdziwą passionarią ochrony środowiska. Przez lata pracowała zresztą wraz ze słynnym Chico Mendesem, pionierem i ikoną brazylijskiej walki o odpowiedzialną eksploatację środowiska naturalnego, zamordowanym w 1988 roku na zlecenie plantatorów drzew kauczukowych. I ona sama jest zresztą obecnie jednym z najpilniej strzeżonych członków rządu Luli. Bo przeszkadza strasznie tym wszystkim którzy na dzikiej, niekontrolowanej eksploatacji Amazonii zarabiają miliony dolarów.

Puszczy nie rąbią bowiem wcale biedni chłopi bez ziemi – wiekowe drzewa obalają najczęściej armie drwali wyposażonych w nowoczesny sprzęt i często chronione przez uzbrojonych strażników, gotowych na strzelanie w kierunku patroli straży leśnej.

Teraz ochroniarzom może być jednak trudniej. Marina Silva właśnie ogłosiła, że do walki o puszczę zaangażowana zostanie brazylijska armia. Żołnierze będą wspierać leśnych strażników logistycznie i sprzętowo. Oraz będą uczestniczyć w akcjach przeciw lokalnym mafiom niszczącym bez skrupułów zielone płuca naszego globu. Brazylijscy ministrowie zdecydowali też w tym tygodniu, że firmy które kupują produkty rolne z pól powstałych dzięki nielegalnemu wyrębowi, będą mogły zostać uznane za współodpowiedzialne niszczenia lasu. Tam bardziej, że – zgodnie z zapewnieniami brazylijskiego ministra rolnictwa Reinhold Stephanesa – Brazylia ma jeszcze olbrzymie rezerwy ziemi, którą można przekształcić w pola uprawne bez potrzeby wycinania lasu.

Zdaniem ekspertów największym obecnie zagrożeniem dla Amazonii nie są już - tak jak jeszcze kilka lat temu - plantatorzy, lecz firmy produkujące tropikalne drewno. Wycięcie tylko kilku okazałych drzew rzadkiego, poszukiwanego gatunku to czasem nawet kilkadziesiąt tysięcy dolarów zysku.

W ciągu ostatnich 30 lat Puszcza Amazońska skurczyła się o powierzchnię większą niż cała Francja...

P.S.: Zamordowanemu Chico Mendesowi poświęcono wiele piosenek. Moją ulubioną jest "Cuando ángeles lloran" meksykańskiego zespołu Maná:

A Chico Méndez lo mataron
era un defensor y un ángel
de toda la Amazonia
El murió a sangre fría
lo sabía Collor de Melo
y también la policía
Cuando los ángeles lloran
lluvia cae sobre la aldea
lluvia sobre el campanario
pues alguien murió
Un ángel cayó
un ángel murió
un ángel se fue
y no volverá
Cuando el asesino huía
Chico Méndez se moría
la selva se ahogaba en llanto
El dejó dos lindos críos
una esposa valerosa
y una selva en agonía
Cuando los ángeles lloran
es por cada árbol que muere
cada estrella que se apaga
ho...no...noo..
Un ángel cayó
un ángel murió
un ángel se fue
y no volverá
Un ángel cayó
un ángel murió
un ángel se fue
se fue volando en madrugada
Cuando los ángeles lloran
Cuando los ángeles lloran
lloverá
Cuando los ángeles lloran
Cuando los ángeles lloran
lloverá
Huuuu aaaa ho... no..no..
Huuuu aaaa ho... no..no.

Spiewał o nim także m.in. Paul McCartney i Living Colour. Życie i bój Chico Mendesa zostały także zekranizowane w świetnym filmie Johna Frankenheimera „The Burning Season”. Brazylijskiego aktywistę zagrał w nim (fantastycznie) Raúl Juliá.

P.S. 2: Co się z Wami dzieje? GŁOSUJCIE! :)