Podróż na Południe

Paradoksalnie to właśnie w Ameryce Łacińskiej zdałem sobie sprawę jak wielkim, i to w każdym tego słowa znaczeniu, dokonaniem jest Unia Europejska. I to nie tylko ze względu na regionalną solidarność, przekładającą się na strumień pieniędzy płynący m.in. do Polski. Ale przede wszystkim ze względu na szereg udogodnień, których już prawie w Europie niezauważamy. Naprawdę warto wybrać się do Ameryki Południowej, aby uprzytomnić sobie jak fantastyczne jest to, że możemy podróżować w Europie bez większych formalności, że możemy zamieszkać i pracować (prawie) tam gdzie chcemy, że mamy (prawie) wspólną walutę, że granice to już w sumie tylko kolorowe linie na mapach.

Oczywiście Ameryka Łacińska też się integruje. I to już od wielu lat. Jednak ta integracja to wciąż prawie tylko i wyłącznie pięknie brzmiące deklaracje polityków, wspaniałe, dalekosiężne plany i... brak żadnych efektów w codziennym życiu Latynosów. I to wszysto na kontynencie, który tak jak żaden inny posiada warunki wyjątkowo predysponujące go do integracji – tylko dwa główne i w dodatku bliskie sobie języki, podobna historia, mentalność, kultura.

Choć to może właśnie w tej mentalności tkwi problem? W tej latynoskiej nad wyraz przerośniętej dumie, króra sprawia, że każdy chce być regionalnym liderem - że Chávez uważa się za wcielenie Bolivara, że Lula traktuje Cháveza z góry, a Kirchner popiera Cháveza tylko po to aby zrobić na złość Luli... Te ambicje to zresztą nie tylko domena polityków – Brazylijczycy uważają swój kraj za najlepsze miejce na Ziemi, Argentyńczycy mają się za jedynych Europejczyków w Ameryce Południowej, Chilijczycy na wszystkich patrzą z góry, Peruwiańczycy i Ekwadorczycy wciąż nie mogą sobie zapomnieć wojny o Cenepę, a Boliwijczycy Chiljczykom wojny o Pacyfik... Trochę oczywiście karykaturyzuję, ale tylko trochę.

Efekt tego wszystkiego jest taki, że w Ameryce Południowej mamy obecnie dwie regionalne organizacje integracyjne – Mercosur i Wspólnotę Andyjską, z których żadna nie działa jak powinna i które tak naprawdę nawet nie próbują ze sobą współpracować. Wręcz przeciwnie – niektórzy politycy starają się je ze sobą antagonizować.

Efekt tego wszystkiego jest taki, że Latynosi coraz rzadziej mają poczucie, że z innymi mieszkańcami swego kontynentu tworzą jakąkolwiek wspólnotę. Wyniki najnowszego Latynobarometru są dość zastanawiające, niepokojące wręcz – podczas gdy w 1998 roku ponad 41 proc. mieszkańców Latynoameryki uważało przynajmniej jedno z innych państw w regionie za zaprzyjaźnione, tak teraz już tylko 27 proc. potrafi wskazać ewentualnego przyjaciela. Wśród przyjaciół najczęściej wymieniana jest Brazylia, Wenezuela, Argentyna i Kuba. Panowie Castro i Chávez nie mają jednak powodów do zbytniej dumy – ich państwa znalazły się nie tylko na liście przyjaciół – Kuba i Wenezuela są także na szczycie rankingu państw uważanych za... największych wrogów w regionie. To dopiero początek latynoamerykańskich paradoksów...
Nie jest chyba dla nikogo zaskoczeniem, że Latynosi za swgo największego wroga na świecie uważają Stany Zjednoczone. W skali kontynentu ponad 15 proc. mieszkańców przyznaje, że nie ma zaufania do wielkiego państwa Ameryki Północnej. Różnice między poszczególnymi państwami są jednak znaczące – najbardziej antyamerykańscy są Wenezuelczycy (53 proc.), Argentyńczycy (38 proc.), Meksykanie (33 proc.), Boliwijczycy (24 proc.) i Brazylijczycy (20 proc.). Są jednak latynoskie państwa, gdzie Stany Zjednoczone budzą więce reakcji pozytywnych niż negatywnych – rekordem jest Panama, gdzie aż 62 proc. mieszkańców ma USA za przyjaciela. Stany pozytywnie odbierane jest także w Dominikanie (52 proc. deklarcji pozytywnych), Salwadorze (52 proc.), Kolumbii (42 proc.) i Kostaryce (38 proc.).
Równocześnie jednak mieszkańcy niemal wszystkich państw są zgodni co do tego że amerykańskie inwestycje byłyby najbardziej korzystne dla rozwoju ich kraju. Innego zdania są jedynie Wenezuelczycy, Argentyńczycy i Paragwajczycy, którzy jako inwestorów u siebie najchętniej widzieliby odpowiednio Chińczyków, Hiszpanów i Japończyków.
Latynosi jak ognia boją się także uzależnienia od któregoś z innych państw w regionie. Dlatego też wrogim okiem patrzą na promowaną od pewnego czasu przez Hugo Cháveza integrację energetyczną kontynentu. Aż 76 z nich jest przekonanych, że doprowadzi ona jedynie do zaostrzenia konfliktów. 27 proc. uważa wręcz, że ich państwo powinno iść własną drogą, bez żadnych stowarzyszeń czy porozumień handlowych z sąsiadami.

Jak więc widać marzenie Bolivara o jedności kontynentu długo się jeszcze nie spełni. I rewolucjne deklaracje Cháveza nic tu nie zmienią. Ameryka Łacińska przez lata jeszcze przypominać nam będzie o tym jak fantastycznym osiągnięciem jest Unia. Tym którzy wciąż w to wątpią proponuje np. pokonanie granicy lądowej między Peru i Ekwadorem. Ostatnim razem zajęło mi to... 5 godzin! Jechałem autobusem z peruwiańskiej Piury do ekwadorskiego Guayaquil.
Pierwszym postojem jest peruwiańska kontrola celna – wszyscy muszą wyjść z autobusu i ze swymi bagażami przejść obok celników. Ci okazują się jedank w dobrym humorze i tylko 2-3 osoby proszą na wyrywkową kontrolę. Po kilkunastu minutach siedzimy więc ponownie w autobusie i jedziemy w kierunku granicy. Tam znowu postój – tym razem są to peruwiańscy pogranicznicy. Znowu wszyscy muszą wyjść, wypełnić stosowny formularz i udać się na podstęplowanie paszportu. Po czym znowu do autobusu. Ale tylko na minutę, bo po przejechaniu jakichś 500 metrów stajemy przed budynkami ekwadorskiej straży granicznej. Kolejny formularz do wypełnienia i druk w paszporcie...
Ekwador kilka lat temu skomputeryzował wszystkie swe przejścia graniczne i wycofał z użycia stemple. Paszport na granicy wkładany jest do specjalnej drukarki która wdrukowuje weń wszystkie niezbędne informacje. Tym razem jednak drukarka się zacina i procedura dłuży się w nieskończoność. W końcu jednak wszyscy mamy paszporty zadrukowane i można ruszyć w dalszą podróż. Niezbyt daleko jednak – po kilku kilometrach zatrzymuje nasz lotny patrol ekwadorskich celników. Przy świetle latarek wywlekają z luków kilkanaście bagaży, w tym mój plecak, i każą właścicielom wyjść z autobusu. Zaczyna się macanie, otwieranie, przetrząsanie, powtórne pakowanie. Nie znajdują jednak niczego ich interesującego. Nawet kartonu z parką znajdujących się pod ochroną amazońskich papug, który przyuważyłem gdy kierowca ukrywał go za swoim siedzeniem... Najważniejsze jest jednak to, że możemy kontynuować podróż. Jest w końcu 4 rano więc każdy chciałby choć na chwilę przymknąć oczy. Ledwo jednak zdążyłem przysnąć, a autokar ponownie stanął. Co, coño, tym razem? Ano ekwadorskie służby antynarkotykowe. Z psami. Znowu wyjmowanie wszystkich bagaży, wąchanie, otwieranie, etc. Psy papugi szybko znajdują, ale funkcjonariuszy chronione gatunki zupełnie nie interesują. Szukają przecież czegoś zupełnie innego. Nie znajdują... OK, sobie myśle: straż graniczna była, cło było, byli nawet antidrogas. Czyli tym razem chyba naprawdę mogę spróbować zasnąć. Okazuje się, że nie. Znowu po kilku kilometrach autobus staje. Tym razem w świetle potężnych reflektorów. Kto znowu? Aaaaa... żandarmeria wojskowa! Nie próbuję nawet zrozumieć dlaczego sprawdzając dokumenty wyłącznie mężczyznom są nagle tak bardzo zainteresowani moim polskim przecież paszportem... Podają sobie go nawzajem, kartkują, w końcu któryś z mundurowych gdzieś go zabiera. Na szczęscie po chwili wraca, oddaje i dziękuje. Czyżby za moją cierpliwość? Ależ nie ma za co...

Zreasumujmy: 5 godzin i 6 kontroli na na przestrzeni góra 20 kilometrów. I to między państwami, które należą do Wspólnoty Andyjskiej!

Na koniec dowcip, który jest zarazem testem znajomości Latynoameryki. Bo jeśli ich się jej dobrze nie zna i nie „czuje”, to po prostu śmieszyć on nie będzie. Więcej – wyda się bez sensu...

¿Por qué Los Fabulosos Cadillacs se llaman Los Fabulosos Cadillacs?
¡Porque son argentinos!
:D