Podróż na Południe

Ameryka Południowa jest jednym z miejsc na Ziemi, gdzie dokonujące się obecnie zmiany klimatyczne są najbardziej widoczne. Czasami wręcz rażące. Peruwiańska Cordillera Blanca, łańcuch wiecznie ośnieżonych andyjskich szczytów, z roku na rok staje się coraz mniej „biała”. Andyjskie lodowce topnieją w nigdzie indziej nie spotykanym tempie. Eksperci obawiają się, że za już za kilka lat wieczne śniegi w tej części świata przejdą do historii.

Marco Zapata, szef wydziału glacjologii w peruwiańskim Narodowym Instytutucie Zasobów Naturalnych (INRENA) jest przekonany, że przed 2015 rokiem znikną wszystkie peruwiańskie lodowce znajdujące się poniżej wysokości 5500 metrów. Czyli niemal 3/4 wszystkich lodowców w tym kraju. Peruwiańskie Andy są miejscem szczególnym – znajują się one całkowicie w strefie tropikalnej, między równikiem a zwrotnikiem koziorożca, gdzie wiele fenomenów klimatycznych ujawnia się ze zwielokrotnioną siłą. I tak jest właśnie z ociepleniem klimatycznym. Średnia temperatura w Peru wzrosła w minionych 30 latach o ponad 1 stopień. Wystarczająco aby zachwiać trwającą od setek lat delikatną równowagę między porą suchą i deszczową, między topikalnym latem i „zimą”.

Naukowcy ostrzegają, że to co obserwowane jest obecnie w Andach już za kilka-kilkanaście lat dotknie także inne miejsca na Ziemi, w tym europejskie Alpy. Gdzie lodowce i tak już topnieją, choć nie w tak zastraszającym tempie. W Peru symbolem ocieplenia klimatu stał się znajdujący się w pobliżu andyjskiego miasta Huaraz, 380 kilometrów na północ od Limy, lodowiec Pastoruri. Przez długie lata był on celem szkolnych i rodzinnych wycieczek chcących dotknąć śniegu. Organizowano na nim także kursy i zawody narciarskie. Ale już wkrótce nie będzie na czym tego robić. Spod lodowej pokrywy wychyla się coraz wiecej kamieni.

Topniejący lodowiec Pastoruri w peruwiańskiej Cordillera Blanca (© Wolf Holzmann)

Znajdującemu się na wysokości 5240 metrów Pastoruri ubywa każdego roku 25 metrów długości. Z 1,8 km² w 1995 roku pozostało obecnie 1,21 km². Jeszcze bardziej niepokojące są liczby globalne. Z prowadzonych przez INRENA statystyk wynika, że w 1979 roku lodowce pokrywały w Peru powierzchnię 2041 km². W 1995 roku było ich już tylko 1594 km². Obecnie jest... mniej niż 1000 km².

Konsekwencje znikania lodowców odczuwają i coraz wyraźniej odczuwać będą nie tylko nieliczni peruwiańscy narciarze. Lodowce w Peru mają bowiem życiodajną rolę. Podczas pory suchej blisko połowa peruwiańskiej ludności zaopatrywana jest wodę pochodzącą właśnie z topniejących lodowców. Woda ta służy także do nawadniania pól uprawnych. Gdy lodowce znikną, wyschną też rzeki. Ludzie nie będą mieli co pić, nie będą mieli co jeść...

Problem dotyczy oczywiście nie tylko Peru. Przyspeszone i coraz bardziej przyspieszające topnienie lodowców obserwowane jest także w Ekwadorze i Boliwii. Naukowcy ostrzegają, że znajdująca się w tym drugim kraju mityczna Chacaltaya zniknąć może w ciągu najbliższych 5 lat.