Podróż na Południe

Dzisiaj last.fm, czyli – jeśli ktoś tego jeszcze nie wie – internetowe „radio”, które stara się dostosować program do indywidualnych gustów słuchacza, zaserwowało mi piosenkę Desapariciones w wykonaniu meksykańskiej grupy Maná.

Trochę mnie to zaskoczyło, bo nie wiedziałem, że kiedykolwiek ją śpiewali. Desapariciones znałem dotychczas w oryginale, czyli we wspaniałym wykonaniu Panamczyka Rubéna Bladesa, a także śpiewaną przez mój ulubiony argentyński zespół Los Fabulosos Cadillacs.

I muszę przyznać, że Maná świetnie sobie z Desapariciones poradziła. Bo nie jest to utwór łatwy do zaśpiewania. I to bynajmniej nie ze wzgędów muzycznych. To po prostu pieśń-ikona, którą w Ameryce Łacińskiej znają miliony osób, która przez wiele lat w wielu krajach była zakazana i która niesie w sobie ogromny ładunek emocjonalny.

Desapariciones to po hiszpańsku zaginięcia. Piosenka Bladesa to opowieść o desaparecidos, czyli „zaginionych”, a dokładniej o ich bliskich, którzy nerwowo czekają na jakiekolwiek źdźbło informacji. Rubénowi Bladesowi nie chodziło tu oczywiście o „zaginionych” o jakich się słyszy w programie „Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie”, lecz o ofiary prawicowych, wojskowych reżimów, które na przełomie lat 70-tych i 80-tych siały terror w niemal całej Ameryce Łacińskiej.

„Zaginienie” było ich ulubioną metodą zastraszania społeczeństwa – ludzie wychodzili z domu do pracy, do kiosku za rogiem po papierosy, do szkoły i... znikali, rozpływali się w powietrzu. Policja rozkładała ręce, w szpitalach nie było śladu... Był człowiek, nie ma człowieka. I spotykało to nie tylko zadeklarowanych przeciwników reżimu. Ludzie znikali bo ktoś coś doniósł, bo agenci pomylili osoby, bo chcieli się wykazać, bo mieli nadzieję że porwany coś interesującego może im powiedzieć. Nie było jendak szans na odwołanie się, na naprawę pomyłki, bo oficjalnie rzecz nie miała miejsca. Desapariciones to bezkarność, brutalność i arbitrarność aparatu bezpieczeństwa w najczystszej i postaci, terroryzm w wykonaniu aparatu państwowego. Perfidia sytemu posunięta była do tego stopnia, że często „znikali” nie sami desydenci, ale ich najbliżsi, np. małżonkowie lub dzieci. Czy istnieje lepszy sposób aby zmusić kogoś do milczenia, albo np. do emigracji?

Blades nigdy nie krył, że napisał ten tekst myśląc o Argentynie, gdzie podczas „brudnej wojny” zaginęło w ten sposób ponad 30 tysięcy osób, z których więcej niż jedna trzecia nigdy się nie odnalazła. Mógł to być jednak niemal każdy z latynoamerykańskich krajów. Szacuje się, że w całej Ameryce Łacińskiej „zaginęło” w ten sposób co najmnej 90 tysięcy osób. Rodziny większości z nich do dziś nie wiedzą co się dokładnie stało - czy „zaginieni” byli torturowani, czy może zabito ich od razu? Czy zostali pochowani w zbiorowej mogile, czy może zrzuceni z samolotu do morza, czy też np. - bo to też się zdarzało – zalani w asfalcie podczas budowy autostrady. Niektórzy do dzisiaj czekają, szukają, mają nadzieję że wymierzona zostanie sprawiedliwość i ktoś zostanie pociągnięty do odpowiedzialności, ukarany. Jest to jednak zadaniem wyjątkowo trudnym – najczęsciej bowiem nie ma świadków, nie ma dokumentów, nie ma dowodów, nie ma ciała, nie ma grobu. Nie ma więc i winnych. Są tylko podejrzenia i przypuszczenia...

Dla tych co rozumieją hiszpański poniżej tekst piosenki napisanej przez Rubéna Bladesa. Ze specjalną dedykacją dla wszystkich tych, który nie zauważając swego relatywizmu moralnego nadal uważają (i będą uważać) Pinocheta, Stroessnera, Ríos Montta, czy Videlę za bohaterów...

Teraz kolej na muzykę. Niestety nie udało mi się w żadnym z znanych mi serwisów znaleźć Desapariciones w wykonaniu Bladesa. Ale znalazłem inne. Zacznę od meksykańskiej grupy Maná, bo to ona skłoniła mnie do tego wpisu:

Teraz Los Fabulosos Cadillacs. Też ciekawa wersja:

Na koniec coś ekstra, co też dopiero dzisiaj znalazłem. To Vicentico, były wokalista i założyciel Los Fabulosos Cadillacs. Jest to przejmujące nagranie z koncertu na Placu Majowym w Buenos Aires, gdzie od lat wiszą zdjęcia zaginionych i manifestują matki, wciąż starające się dowiedzieć co stało się z ich dziećmi. Słynne Matki z Placu Majowego właśnie – widać je zresztą na tym nagraniu, siedzą obok sceny z białymi hustami na głowie. Białymi, bo nie są przecież w żałobie – nie mają nawet grobu nad którym mogłyby się pochylić. Koncert ten odbył się rok temu, z okazji 30-lecia wojskowego zamachu stanu w Argentynie: