Podróż na Południe

Takim właśnie tytułem portal gazeta.pl zajawił wczoraj na swej pierwszej stronie serię zdjęć z odkrywkowej kopalni diamentów Mirnyj na Syberii. Niestety był to błąd. Rosyjska dziura, choć niewątpliwie imponująca, nie jest bowiem największą – tytuł ten przysługuje eksploatowanej od blisko wieku kopalni miedzi Chuquicamata na północy Chile.

Błąd ten zresztą bardzo szybko zauważyło sporo czytelników, czemu dali wyraz na forum. Ja też. I najwyraźniej chyba ktoś w redakcji gazeta.pl czyta te forumowe wpisy, bowiem po kilku godzinach w tytule pojawił się znak zapytania: Największa dziura w Ziemi? Odpowiedź brzmi: nie!

Chuquicamata - TO jest największa dziura w Ziemi! (© Corporación Nacional del Cobre de Chile)

Chilijska Chuquicamata położona jest na wysokości blisko 2900 metrów, 1650 kilometrów na północ od Santiago, nieopodal miasta Calama. Przemysłowe wydobycie rudy miedzi rozpoczęto tu w 1910 roku. Wcześniej, w sposób amatorski, przez wieki robili to zamieszkujący region Indianie Chuqui (znani również jako Chucos). Zresztą nazwa Chuquicamata oznacza, w języku aymara, „ziemia indian Chuqui”. Do niedawna, ze średnią produkcją ponad 600 tysięcy ton rocznie, była to największa kopalnia miedzi na świecie. Od 2000 roku prym wiedzie jednak położona bardziej na południe, zupełnie nowa kopalnia Escondida, z której obecnie pochodzi aż 8 proc. sprzedawanej na świecie miedzi. Chuquicamata dostarcza niespełna 5 proc.

© Corporación Nacional del Cobre de Chile

Minie jednak kilkadziesiąt lat zanim Escondida, ewentualnie, przegoni Chuquicamatę pod względem wielkości dziury. Bo ta jest naprawdę rekordowa: średnica w najszerszym miejscu przekraczająca 4,5 kilometra i głębokość sięgająca... 900 metrów. Oznacza to, że gdyby wewnątrz kopalni postawić trzy stojące na sobie warszawskie Pałace Kultury i Nauki, to na powierzchni nie byłoby widać nawet wieńczącej ten budynek iglicy!

© Corporación Nacional del Cobre de Chile

Co więcej - w przeciwieństwie do syberyjskiej kopalni Mirnyj, w której nie prowadzi się już wydobycia – Chuquicamata jest wciąż czynnym wyrobiskiem, czyli każdego dnia się powiększa i pogłębia. CODELCO, chilijski państwowy koncern miedziowy, który jest właścicielem kopalni zapowiada wprawdzie przejście z wyrobu odkrywkowego do podziemnego, ale nie stanie się to przed 2010 rokiem.

© Corporación Nacional del Cobre de Chile

Właśnie dlatego, w ubiegłym tygodniu, podjęto decyzję o... ewakuacji i likwidacji miasta Chuquicamata. Dziura zbliża się bowiem coraz bardziej do jego granic. Z początkiem marca ostatnie 4 tysiące jego mieszkańców, którymi są w większości pracownicy CODELCO z rodzinami, przeprowadzi się do nowych domów wybudowanych przez koncern w odległej o 15 kilometrów Calamie. I nie chodzi tu tylko o fakt, że istnienie miasta ogranicza dalszy rozwój kopalni. Powodem przeprowadzki jest także troska o zdrowie mieszkańców Chuquicamaty, którzy od dawna narzekali na duże, pochodzące z kopalni, zapylenie.

CODELCO obiecuje, że zachowa najciekawsze elementy tego liczącego ongiś ponad 20 tysięcy mieszkańców miasta, w tym lokalny kościół Chrystusa Zbawiciela i dwa teatry. Chuquicamatę można zwiedzać. Choć może to nie jest dobre słowo. Raczej zobaczyć. Bo to przecież nie muzeum, a działający zakład przemysłowy. Mimo to warto. Robi wrażenie.