Podróż na Południe

Niektórym indiańskim aktywistom Mapuche w Chile chyba trochę odbiło... Do tej pory zawsze z sympatią patrzyłem na ich boje i protesty. Bo jak nie być solidarnym, gdy sprzedawano ich ziemię firmom celulozowym, czy budowano zapory wodne w ich świętych dolinach? Bądź gdy domagają się uznania mapudungun, ich tradycyjnego i bardzo ciekawego języka, za język oficjalny (nie urzędowy) w Chile? To w końcu Mapuche byli największą grupą etniczną zanim, z trudem, wytrzebili ich wpierw hiszpańscy kolonizatorzy, a później (wojny trwały do XIX wieku) armia niepodległego Chile...

Mimo tych historycznych konfliktów, w używanym dzisiaj w Chile hiszpańskim jest sporo zapożyczonych z mapudungun słów i wyrażeń. Jednak równocześnie nowoczesne Chile wciąż ma problem z tym dziedzictwem, stara się je ukrywać, do niego nie przyznawać. A o trwających setki lat wojnach, ludobójstwie – jak mówią indiańscy aktywiści, w chilijskich szkołach prawie się nie wspomina. Tak samo spuszcza się zaporę milczenia na historię najnowszą: na prześladowania Indian za czasów rządu Salvadora Allende, na zbrodnie dokonane na nich za czasów Pinocheta i na... poparcie jakie Indianie udzielili mu podczas referendum, które zdecydowało o jego odejściu od władzy.

Tym razem jednak indiańskim przywódcom chyba troszeczkę odbiło. Pozwali oni informatycznego giganta Microsoft do sądu za to, że ten bez ich zgody... opublikował wersję Windows w mapudungun! Aucán Huilcamán, werkén – czyli przywódca i rzecznik Mapuche, poczuł się dotknięty, że wersja ta – przygotowana przez Amerykanów we współpracy z chilijskim Ministerstwem Edukacji – powstała bez jego zgody, wiedzy i bez konsultacji z indiańskimi organizacjami. „To intelektualne piractwo” – stwierdził wręcz Huilcamán i wraz z kierowaną przez siebie dość radykalną organizacją Consejo de Todas las Tierras pozwał Microsoft do sądu.

W Redmond, siedzibie informatycznego giganta, szefowie muszą być bardzo zdziwieni. Do tej pory wszystkie etniczne nakładki językowe przyjmowane były raczej z zadowoleniem i satysfakcją. Towarzyszyła ona m.in. nie tak dawnej premierze Windows w keczua. Dla Microsoft publikacja Windows w mapudungun to nic innego jak umożliwienie Indianom „wejścia w cyfrową erę i otwarcie okna (sic!) po to aby reszta świata miała dostęp do bogactwa kultury narodów autochtonicznych".

W sumie szkoda, że przywódców Mapuche tak poniosło. Procesu na pewno nie wygrają, nawet jeśli, zgodnie z swymi groźbami, odwoływać się będą do chilijskiego Sądu Najwyższego i Trybunału Praw Człowieka. Języka, nawet najbardziej egzotycznego, zastrzec się – na szczęście nie da. Boje się, że Mapuche w tym akurat boju stracą jedynie pieniądze i wiarygodność. Na szczęście – i o tym warto pamiętać – Aucán Huilcamán i skupieni wokół niego działacze nie są reprezentantami całej społeczności Mapuche. To krzykliwi radykałowie, których wielu innych Mapuche wręcz nie znosi.

Flaga Indian Mapuche

W Chile żyje obecnie około 800 tysięcy Mapuche (oficjalna liczba 604 tysięcy powszechnie uważana jest za zaniżoną), z których zaledwie połowa mówi na codzień swym językiem. Oznacza to, że stanowią oni około 4-5 proc. chilijskiej populacji. I choć nie są oni jedynymi Indianami w Chile, to jednak są najbardziej liczną grupą autochtonów. Około 200 tysięcy Mapuche żyje także w Argentynie. W Chile mieszkają oni głównie na południu, w regionach Araucanía i Los Lagos, a także w Santiago.

Peukayal (do zobaczenia!).