Podróż na Południe

Choć od zakończenia II wojny światowej minęło już ponad 60 lat, wciąż gdzieniegdzie wyłażą jeszcze demony z tego okresu. Tym razem duchami przeszłości konfrontowane jest Chile. Niemiecka prokuratura zwróciła się właśnie do władz tego kraju z prośbą o sprawdzenie, czy przypadkiem nie ukrywa się w nim Aribert Heim - „doktor śmierci” obozu koncentracyjnego w Mauthausen.

Ten niemiecki lekarz, były członek SS, przez wiele organizacji zajmujących się poszukiwaniem zbrodniarzy wojennych uważany jest, od czasu pojmania w 1960 roku w Argentynie Adolfa Eichmanna, za największego – obok Aloisa Brunnera - nieschwytanego jeszcze hitlerowskiego bandytę. Heim w Mauthausen pracował jedynie przez kilka miesięcy. W tym krótkim czasie własnoręcznie zabił kilkaset osób, głównie Żydów – na więźniach przeprowadzał m.in. skomplikowane operacje bez znieczulenia, albo wstrzykiwał w żyły benzynę i inne trucizny. Prowadził też „badania” nad skutecznością morderczych gazów. Podobnie jak Josephowi Mengele, koledze po fachu z Auschwitz, Aribertowi Heimowi także udało się uniknąć powojennych procesów.

Choć nie do końca – zatrzymany tuż po wojnie przez Aliantów został osądzony i skazany za członkowstwo w Waffen SS. Ale w 1948 roku był już wolny. I niemal natychmiast otworzył popularny wśród pacjentek prywatny gabinet ginekologiczny w Baden-Baden. I dopiero w 1962 roku niemieccy prokuratorzy zorientowali się, że renowmowany ginekolog z tego miasta i „rzeźnik z Mauthausen” to ta sama osoba. Zanim jednak do jego drzwi zapukali policjanci z nakazem aresztowania Heima nie było już w kraju.

Do dziś nie wiadomo, kto poinformował w odpowiednim momencie poinformował go o toczącej się przecie niemu śledztwu. Tak czy inaczej, tak jak wielu innych hitlerowskich zbrodniarzy, tak i Heim bez problemu znalazł natychmiast schronienie w Hiszpanii rządzonej przez gen. Franco. I tak jak oni wszyscy, uciekł do Ameryki Południowej gdy tylko, w 1975 roku, gwarantujący ich nietykalność madrycki Caudillo zmarł.

Potem były Paragwaj, Brazylia, Egipt, Urugwaj... W tym ostatnim kraju, w mieście Paysandú, używając nazwiska Heinrich von Heim, otworzył nawet dość sporą prywatną klinikę wyspecjalizowaną w ginekologii i psychiatrii. Istniała i dobrze prosperowała do 1983 roku.

W 1993 roku mieszkająca w Niemczech rodzina zgłosiła tamtejszym władzom, że Aribert Heim zmarł w Argentynie. Jego bliscy chcieli bowiem dostać spadek po lekarzu, który dorobił się kilku milionów dolarów umieszczonych na kontach w bankach Niemiec i Szwajcarii. Z fortuny jednak nici – niemieckie sądy nie uwierzyły w śmierć zbrodniarza, rodzina nie potrafiła bowiem przedstawić żadnego wiarygodnego aktu zgonu.

I prawdopodobnie miały racje. W ubiegłym roku w jednym z berlińskich banków odkryto kolejne konto Heima z milionem euro. I co więcej okazało się, że z tego konta regularnie przesyłane są pieniądze do Hiszpanii i Danii. Gdy niemiecka prokuratura zaoferowała 150 tysięcy euro za pomoc w schwytaniu lekarza niektórym rozwiązały się języki. Kilku świadków zgłosiło, że Katalonii w mieście Palafrugell i pobliskich Rosas i Dénia często widywany jest mężczyzna w podeszłym wieku, z charakterystyczną blizną na policzku, który mówi z niemieckim akcentem i afiszuje się ze swymi antysemickimi i faszystowskimi poglądami. Podawnay przez nich rysopis dokładnie odpowiadał temu jak wygląda Heim...

Poszukiwania hiszpańskiej policji nic jednak nie dały – lekarz się ponownie się rozpłynął. Hiszpanie ustalili jednak, że w tym regionie mieszka wielu byłych SS-manów, podejrzewanych o udział w legendarnej organizacji ODESSA (Organisation der ehemaligen SS-Angehörigen – tajna organizacja byłych SS-manów starających się nawzajem sobie pomagać), więc Heim miał się u kogo chować.

Tym razem niemieccy śledczy podejrzewają, że obecnie 92-letni Heim może przebywać w Chile. Nie jest tajemnicą, że w kraju tym na początku lat 70-tych studiowała jego córka Waltraud. Niemcy chcą wiedzieć, czy może mieszka tam nadal i czy przypadkiem nie opiekuje się starym ojcem. Według śledczych przebywają oni prawdopodobnie w okolicach portowego Valparaíso.

Póki co, Chilijczycy rozkładają ręce. Choć w Chile mieszka wielu niemieckich emigrantów i niektórzy noszą nazwisko Heim, to jednak w rejestrze ludności nie ma żadnego Ariberta. W Chile nie ma też kobiety o imieniu Waltraud. Władze nie wykluczają oczywiście możliwości, że córka i ojciec zmienili nazwisko i obiecują dokładne śledztwo. Sprawdzą także czy do chilijskich banków nie napływały pieniądze ze znanych kont lekarza. Iván de la Maza, szef regionu Valparaiso, zapewnia że jeśli rzeczywiście zbrodniarz znajduje się w okolicy to będzie niezwykle trudno mu się ukryć – 150 tysięcy euro obiecanej nagrody jest bowiem w Chile potężną fortuną... Zobaczymy...

Ostatnie znane zdjęcie Ariberta Heima.